Vịt chạy đồng miền Tây: nghề chăn vịt và cách lùa vịt
Nuôi vịt chạy đồng là gì, vì sao vịt theo mùa gặt ở miền Tây, cuộc sống người chăn vịt, cách lùa vịt bằng sào và cờ, cùng những rủi ro của nghề.
Sau mùa gặt ở đồng bằng sông Cửu Long, có khi bắt gặp cả một đàn vịt hàng trăm, hàng nghìn con trắng xoá trên cánh đồng rạ. Phía sau là một hai người cầm cây sào dài, thong thả đi theo. Đó là nghề nuôi vịt chạy đồng, một cảnh rất riêng của miền Tây.
Vịt chạy đồng là gì?
Vịt chạy đồng là cách nuôi vịt thả trên những cánh đồng vừa gặt xong, thay vì nhốt trong chuồng. Trên ruộng còn rất nhiều thức ăn:
- Thóc rơi vãi khi gặt.
- Ốc, tép, cua nhỏ, cá con trong ruộng nước.
- Sâu bọ, côn trùng.
Ăn hết đồng này thì người chăn dẫn đàn sang đồng khác. Vì lúa ở các vùng gặt không cùng lúc, đàn vịt có thể đi theo mùa gặt rất xa, có khi cả tháng mới về nhà. Do vậy người ta gọi là vịt "chạy" đồng.
Vì sao nhà nông thích có vịt trên ruộng?
- Vịt dọn đồng: ăn ốc, sâu và cỏ non, giúp ruộng sạch hơn cho vụ sau.
- Phân vịt rơi trên ruộng thành một phần phân bón.
- Người nuôi đỡ tiền thức ăn, vịt khoẻ, chạy nhiều nên thịt săn chắc.
Ở nhiều nơi, chủ vịt phải thoả thuận hoặc trả tiền cho chủ ruộng để được thả vịt, vì thóc rơi cũng có giá trị. Mỗi vùng một cách, không có quy định chung.
Cuộc sống người chăn vịt
Người chăn vịt chạy đồng thường sống rất giản dị. Họ dựng lều tạm bằng tre, bạt ngay giữa đồng, hoặc ở trên ghe nếu di chuyển bằng đường sông. Ban đêm vịt được quây lại trong hàng rào lưới, người chăn ngủ gần đó để canh.
- Sáng sớm: mở quây, lùa vịt ra đồng ăn. Vịt đẻ thì nhặt trứng trước.
- Giữa ngày: dẫn đàn tới chỗ có nước cho vịt tắm, nghỉ trưa.
- Chiều: lùa đàn về chỗ quây trước khi trời tối.
- Chuyển đồng: đường gần thì lùa bộ dọc bờ ruộng, đường xa thì chở vịt bằng ghe hoặc xe.
Nghề này vất vả: dầm mưa nắng, xa nhà dài ngày, ăn uống tạm bợ. Nhưng người làm lâu năm thường thuộc tính nết đàn vịt như thuộc con nhà mình.
Cách lùa vịt bằng sào và cờ
Vịt đi theo bầy và rất dễ hoảng. Lùa vịt giỏi là lùa êm, không để đàn tán loạn. Dụng cụ chính là một cây sào tre dài, đầu sào thường buộc một túm vải, túi ni lông hay mảnh cờ để vịt dễ thấy.
- Đứng phía sau đàn, hơi chếch về một bên. Vịt sẽ đi ra xa người và sào.
- Muốn rẽ trái: đưa sào sang bên phải đàn. Muốn rẽ phải: đưa sào sang bên trái. Sào ở đâu, vịt tránh xa phía đó.
- Giữ khoảng cách vừa phải. Đứng sát quá, vịt hoảng chạy tứ tán; đứng xa quá, vịt dừng lại ăn, đàn dàn mỏng ra.
- Gom con lạc trước khi đi tiếp: vài con tách đàn mà bỏ mặc thì cả nhóm sẽ theo nhau tách ra.
- Gọi bằng tiếng quen: nhiều người chăn có tiếng hô, tiếng gõ riêng. Vịt nghe quen là biết sắp được ăn hay sắp về.
Rủi ro của nghề vịt chạy đồng
| Rủi ro | Cách người chăn thường xử lý |
|---|---|
| Ruộng vừa phun thuốc trừ sâu | Hỏi kỹ chủ ruộng, không thả vịt xuống ruộng mới phun. |
| Dịch bệnh gia cầm | Tiêm phòng theo hướng dẫn thú y, tránh vùng đang có dịch. |
| Mưa bão, nước lên | Dời quây lên chỗ cao, che chắn cho vịt con. |
| Hết đồng để chạy | Nhiều nơi nay làm ba vụ lúa, đất trống ít hơn; người nuôi phải đi xa hơn hoặc nuôi nhốt thêm. |
Câu hỏi hay gặp
Vịt chạy đồng có ở miền Bắc không? Ở miền Bắc cũng có người thả vịt trên ruộng sau gặt, nhưng cảnh đàn vịt đông, đi theo mùa gặt qua nhiều cánh đồng là nét đặc trưng của đồng bằng sông Cửu Long, nơi ruộng rộng và kênh rạch chằng chịt.
Trứng vịt chạy đồng có khác không? Nhiều người thích trứng và thịt vịt chạy đồng vì vịt ăn thức ăn tự nhiên, vận động nhiều. Chất lượng cụ thể vẫn tuỳ đàn, tuỳ cách nuôi.
Lùa vịt trên điện thoại
Không có ruộng, không có vịt, bạn vẫn có thể thử làm người chăn vịt trong trò Lùa Vịt ở cánh đồng của làng game. Ngón tay là cây sào: đặt phía sau đàn rồi đẩy nhẹ về cổng chuồng. Sào sát quá thì vịt chạy tán loạn, vịt sa xuống ao phải lùa lên, và phải lùa hết đàn trước khi mặt trời lặn.
Lùa VịtDùng sào lùa cả đàn vịt về chuồng trước khi mặt trời lặn.Chơi Lùa Vịt ›
Thích cảnh miền Tây, đọc thêm bài chợ nổi miền Tây và trái cây miền Tây theo mùa.