Hội Lim Bắc Ninh: thời gian, quan họ và các trò chơi ở hội
Hội Lim ở Tiên Du, Bắc Ninh diễn ra ngày nào, nghi lễ chính, hát quan họ liền anh liền chị, các trò chơi dân gian ở hội và kinh nghiệm đi hội cho người mới.
Hội Lim là lễ hội mùa xuân nổi tiếng nhất của vùng Kinh Bắc, gắn với dân ca quan họ. Mỗi năm, vào tháng Giêng, đồi Lim và các làng quanh đó rộn tiếng hát của liền anh, liền chị, người từ khắp nơi đổ về nghe quan họ, xem hội, chơi trò dân gian.
Nếu bạn định đi hội Lim lần đầu, bài này tóm tắt những gì nên biết: hội diễn ra khi nào, có những nghi lễ gì, quan họ hát ra sao và đi thế nào cho đỡ vất vả.
Thời gian và địa điểm
- Thời gian: hội thường diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng âm lịch; ngày 13 là chính hội. Năm 2027, mùng 1 Tết là 6/2, nên 12 và 13 tháng Giêng rơi vào 17 và 18/2/2027 dương lịch. Lịch cụ thể từng năm do địa phương công bố, bạn nên xem lại trước khi đi.
- Địa điểm: vùng Lim thuộc Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, trung tâm là đồi Lim cùng các đình, chùa của những làng quan họ quanh đó. Từ Hà Nội đi theo hướng quốc lộ 1 sang Bắc Ninh, không xa.
Phần lễ
Hội Lim có phần lễ trang trọng trước khi vào hội. Buổi sáng ngày chính hội thường có lễ rước, tế lễ ở đình làng và lên đồi Lim, nơi có lăng của Hiếu Trung Hầu Nguyễn Đình Diễn, người được dân trong vùng tôn kính và gắn với sự hình thành hội Lim. Đoàn rước có cờ, lọng, kiệu, trống chiêng, các cụ mặc áo tế, nam nữ trong trang phục truyền thống.
Các làng quan họ trong vùng cũng mở hội, mở cửa đình, chùa, nhà chứa quan họ để đón khách vào nghe hát.
Quan họ: linh hồn của hội Lim
Dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2009. Ở hội Lim, bạn sẽ gặp quan họ trong nhiều không gian:
- Hát canh: các bọn quan họ ngồi trong nhà, trong đình, hát đối đáp với nhau theo lề lối, câu nào đáp câu nấy.
- Hát trên thuyền: liền anh liền chị ngồi thuyền trên ao, hồ, hát đối đáp, người xem đứng quanh bờ.
- Hát trên đồi, trên sân: các tiết mục biểu diễn cho đông người xem.
Trang phục
Liền anh mặc áo the, khăn xếp, cầm ô. Liền chị mặc áo mớ ba mớ bảy (nhiều lớp áo mặc chồng), yếm, đội nón quai thao, thắt lưng nhiều màu. Nhìn trang phục là biết ngay người hát quan họ.
Lề lối mời trầu, mời nước
Quan họ coi trọng phép lịch sự: khách đến được mời trầu, mời nước bằng câu hát. Khi chia tay, các bọn quan họ hát những câu giã bạn lưu luyến, quen thuộc nhất là "Người ơi người ở đừng về".
Nghe quan họ cho người mới
Quan họ hát nhiều luyến láy, lần đầu nghe có thể thấy khó vào. Hãy để ý cách hai bên hát đối: bọn nam hát một câu, bọn nữ đáp lại một câu cùng giọng, cùng ý. Nghe vài lượt là bạn sẽ nhận ra cái hay ở chỗ "đối" khéo và lời lẽ mời mọc rất lịch sự. Đừng ngại hỏi các cụ trong làng tên bài, nhiều người rất vui khi được kể.
Các trò chơi ở hội
Ngoài quan họ, hội Lim có nhiều trò chơi dân gian. Tuỳ từng năm ban tổ chức chọn trò, thường thấy:
- Đánh đu: cây đu tre dựng ở bãi hội, trai gái lên đu nhún cho cao, người xem cổ vũ rộn ràng.
- Đấu vật: các đô vật thi tài trên sới.
- Cờ người: người đóng vai quân cờ trên bàn cờ lớn vẽ dưới sân.
- Thi dệt vải, thi nấu cơm, chọi gà và một số trò khác tuỳ làng, tuỳ năm.
Kinh nghiệm đi hội Lim
- Đi sớm: ngày chính hội rất đông, nhất là buổi trưa, chiều. Đến sớm để xem lễ rước và tìm chỗ gửi xe.
- Gửi xe ở chỗ có vé rõ ràng, hỏi giá trước.
- Giữ đồ cẩn thận: chỗ đông người, đeo túi phía trước.
- Mặc ấm, đi giày đế bằng: tháng Giêng miền Bắc còn lạnh, có khi mưa phùn, đường lên đồi trơn.
- Ứng xử lịch sự: chụp ảnh liền anh liền chị nên hỏi trước; không chen lấn vào giữa lúc người ta đang hát.
Đánh đu trên điện thoại
Nếu năm nay chưa đi hội Lim được, bạn có thể thử cảm giác lên đu ở trò Đánh Đu trong làng game: nhún khi đu lao xuống, rướn khi đu vút lên, đu thật cao để giật giải treo trên ngọn. Trò miễn phí, chơi ngay trên trình duyệt. Xem thêm các trò hội xuân khác ở bài Trò chơi ngày Tết.
Đánh ĐuNhún khi xuống, rướn khi lên, đu thật cao để giật giải.Chơi Đánh Đu ›