Cá chép hoá rồng: sự tích và tục thả cá chép tiễn ông Công ông Táo
Truyền thuyết cá chép vượt Vũ Môn hoá rồng, vì sao ngày 23 tháng Chạp thả cá chép tiễn ông Công ông Táo về trời, và cách thả cá đúng, không hại môi trường.
Cá chép hoá rồng là hình ảnh quen thuộc trong tranh dân gian, trong câu chúc học hành thi cử và trong tục cúng ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp. Bài này kể lại sự tích và giải thích vì sao người Việt thả cá chép.
Sự tích cá chép vượt Vũ Môn
Theo truyền thuyết, hằng năm vào một mùa nhất định, các loài cá kéo nhau về cửa Vũ Môn để thi vượt ba bậc sóng lớn. Con nào vượt qua được cả ba bậc sẽ hoá thành rồng bay lên trời. Nhiều loài cá to khoẻ hơn đã bỏ cuộc, chỉ có cá chép bền bỉ, kiên trì nhảy mãi, cuối cùng vượt được sóng và hoá rồng.
Từ đó, "cá chép vượt Vũ Môn" trở thành hình ảnh của sự kiên trì vượt khó để đổi đời. Ngày xưa, người đi thi đỗ đạt được ví như cá chép hoá rồng. Trong tranh dân gian, hình cá chép, nhất là tranh "Lý ngư vọng nguyệt" (cá chép trông trăng), thường gửi gắm mong ước con cháu học hành thành đạt.
Vì sao thả cá chép ngày ông Công ông Táo
Theo tín ngưỡng dân gian, ông Táo (Táo quân) là vị thần coi sóc bếp núc và mọi việc trong nhà. Ngày 23 tháng Chạp âm lịch, ông Táo về trời báo cáo với Ngọc Hoàng chuyện của gia đình trong một năm.
Người Việt tin rằng ông Táo cưỡi cá chép để bay về trời, giống như cá chép vượt Vũ Môn hoá rồng. Vì vậy, sau khi cúng, các gia đình mang cá chép sống ra ao, hồ, sông để thả, coi như tiễn ông Táo lên đường. Ở miền Bắc, nhiều nhà dùng ba con cá chép đỏ, đặt trong chậu nước trên mâm cúng.
Thả cá chép đúng cách
- Thả ở nơi nước sạch, có dòng chảy hoặc hồ rộng, để cá sống được.
- Thả nhẹ nhàng sát mặt nước, đừng đứng trên cầu cao ném xuống: cá dễ bị sốc và chết.
- Không vứt túi nilon, chậu, vàng mã xuống sông: mang túi về hoặc bỏ vào thùng rác. Mấy năm gần đây, nhiều nơi có người đứng ở bờ hồ hướng dẫn và thu gom túi nilon.
- Nếu ở xa ao hồ, có thể thả cá vào bể nhà mình hoặc nhờ người thả hộ, ý nghĩa vẫn trọn vẹn.
Ý nghĩa ngày nay
Ngày nay, hình ảnh cá chép hoá rồng được dùng nhiều trong câu chúc đầu năm, nhất là cho học sinh sắp thi: chúc "vượt Vũ Môn" thành công. Câu chuyện nhắc rằng không phải con cá to nhất mà là con bền bỉ nhất mới vượt được sóng.
Chơi Cá Chép Hoá Rồng
Trong làng game có trò Cá Chép Hoá Rồng: bạn điều khiển chú cá chép nhỏ, ăn để lớn dần, né những con cá lớn hơn và vượt ba thác Vũ Môn để hoá rồng. Trò chơi miễn phí, chơi ngay trên điện thoại.
Cá Chép Hoá RồngBơi ngược dòng, ăn để lớn, vượt ba thác Vũ Môn rồi hoá rồng.Chơi Cá Chép Hoá Rồng ›