Làng GameVào làng chơi ›

Sự tích bánh chưng bánh giầy: Lang Liêu và ý nghĩa trời tròn đất vuông

Kể lại sự tích bánh chưng bánh giầy: vua Hùng chọn người nối ngôi, Lang Liêu được thần mách làm bánh. Ý nghĩa trời tròn đất vuông và bài học cho trẻ.

Sự tích bánh chưng bánh giầy: Lang Liêu và ý nghĩa trời tròn đất vuông

Sự tích bánh chưng bánh giầy là một trong những truyền thuyết quen thuộc nhất của người Việt, có trong sách giáo khoa và được kể lại mỗi dịp Tết. Câu chuyện giải thích vì sao Tết đến nhà nhà gói bánh chưng, và gửi gắm nhiều bài học về lòng hiếu thảo, sự chăm chỉ. Dưới đây là bản kể phổ biến, kèm ý nghĩa và vài câu hỏi để trò chuyện cùng trẻ.

Tên bánh có hai cách viết là bánh giầy và bánh dày, cả hai đều được dùng.

Câu chuyện

Ngày xưa, vua Hùng (nhiều bản ghi là đời vua Hùng thứ sáu) đã dẹp yên giặc ngoài, đất nước thái bình. Vua tuổi đã cao, muốn chọn trong các con một người nối ngôi. Vua có hai mươi người con trai, vua bèn ra điều kiện: nhân lễ cúng tổ tiên đầu năm, ai tìm được lễ vật hợp ý vua nhất thì sẽ được truyền ngôi.

Các lang (hoàng tử) đua nhau đi tìm của ngon vật lạ: người lên rừng săn thú quý, người xuống biển tìm ngọc trai, hải sản, mong làm vua vừa lòng.

Người con thứ mười tám là Lang Liêu. Mẹ chàng mất sớm, chàng sống giản dị, chăm lo việc đồng áng. Lang Liêu buồn rầu vì không có của quý nào để dâng vua. Một đêm, chàng nằm mộng thấy một vị thần đến bảo:

"Trong trời đất, không có gì quý bằng hạt gạo, vì gạo là thứ nuôi sống con người. Hãy lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông để tượng trưng cho trời và đất. Lấy lá bọc ngoài, đặt nhân bên trong, để tượng trưng cho công ơn cha mẹ sinh thành."

Tỉnh dậy, Lang Liêu chọn thứ gạo nếp trắng tinh, đem vo sạch. Chàng lấy đậu xanh, thịt lợn làm nhân, dùng lá dong gói thành bánh vuông rồi luộc chín, gọi là bánh chưng. Chàng lại đồ xôi, giã nhuyễn, nặn thành bánh tròn, gọi là bánh giầy.

Đến ngày lễ, các lang bày đầy mâm sơn hào hải vị. Vua đi xem hết, đến mâm của Lang Liêu chỉ có hai thứ bánh giản dị, vua lấy làm lạ. Nghe Lang Liêu kể lại lời thần, vua nếm thử thấy bánh ngon, lại có ý nghĩa sâu xa. Vua khen bánh vừa quý vì làm từ hạt gạo nuôi sống muôn dân, vừa thể hiện được lòng kính trời đất, nhớ ơn tổ tiên. Vua quyết định truyền ngôi cho Lang Liêu.

Từ đó, mỗi khi Tết đến, nhân dân ta lại làm bánh chưng, bánh giầy để cúng tổ tiên, trời đất.

Ghi chú: truyện có nhiều bản kể khác nhau về chi tiết (số con của vua, lời thần dặn, tên gọi Lang Liêu hay Tiết Liêu). Bản trên theo cách kể phổ biến trong sách cho trẻ.

Ý nghĩa "trời tròn, đất vuông"

Người xưa quan niệm trời tròn, đất vuông. Vì vậy:

BánhHìnhTượng trưng
Bánh giầytròn, trắngbầu trời
Bánh chưngvuông, xanhmặt đất
Lá gói bên ngoài, nhân bên trongcha mẹ đùm bọc, che chở con cái

Bánh làm hoàn toàn từ sản vật của nghề nông: gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, lá dong. Điều đó cho thấy người Việt xưa trân trọng hạt gạo và công sức người làm ruộng.

Bài học từ câu chuyện

Kể cho trẻ thế nào cho hay

Bánh giầy ngày nay

Bánh giầy ngày nay thường là những chiếc bánh nhỏ, trắng, dẻo, ăn kẹp với giò lụa thành món bánh giầy giò quen thuộc ở miền Bắc. Có nơi làm bánh giầy nhân đậu xanh ngọt. Trên mâm cỗ Tết, bánh chưng phổ biến hơn, nhưng ở một số lễ hội, bánh giầy vẫn được làm để dâng cúng. Xem thêm mâm cỗ Tết miền Bắc.

Tự tay gói bánh chưng như Lang Liêu

Nghe xong chuyện, các bé có thể thử làm Lang Liêu trong trò Gói Bánh Chưng: vuốt lá dong vào khuôn, đổ gạo nếp, rải đỗ, đặt thịt, gấp lá và buộc lạt cho bánh thật vuông. Trò miễn phí, chơi ngay trên điện thoại hoặc máy tính, không cần cài.

Gói Bánh ChưngGói Bánh ChưngXếp lá, đổ gạo, gấp lá, buộc lạt: gói từng chiếc bánh chưng thật vuông vức.Chơi Gói Bánh Chưng ›

Đọc thêm