Luộc bánh chưng bao lâu thì chín? Thời gian theo cỡ bánh và mẹo
Luộc bánh chưng bao lâu theo từng cỡ bánh, chọn nồi và bếp, khi nào thay nước, cách ép bánh, bảo quản, và xử lý bánh bị sượng, lại gạo sau khi để tủ lạnh.
Gói xong bánh chưng mới đi được nửa đường. Luộc thiếu giờ, đổ nước lạnh hay để bánh hở nước là bánh sượng, sống lõi; luộc xong không ép thì bánh nhão, nhanh hỏng. Bài này trả lời câu hỏi hay gặp nhất: luộc bánh chưng bao lâu, và cách giữ bánh ngon suốt mấy ngày Tết.
Cách gói bánh đã có ở bài cách gói bánh chưng vuông đẹp, bài này chỉ nói từ lúc bánh vào nồi.
Thời gian luộc theo cỡ bánh
Thời gian tính từ lúc nước sôi trở lại sau khi cho bánh vào. Con số dưới đây là mức thường gặp, mỗi nhà có thể chênh tuỳ gạo, độ chặt của bánh và lửa.
| Cỡ bánh | Cạnh bánh khoảng | Thời gian luộc thường |
|---|---|---|
| Bánh nhỏ (bánh chưng con) | 10–12 cm | 5–6 tiếng |
| Bánh vừa (cỡ phổ biến) | 15–18 cm | 8–10 tiếng |
| Bánh to | từ 20 cm | 10–12 tiếng, có khi hơn |
Chọn nồi và bếp
- Nồi: nồi càng to càng tốt, đủ để nước ngập bánh và còn chỗ chêm thêm. Nhà đông thường dùng nồi to hoặc thùng phuy đã làm sạch kỹ, chuyên để luộc bánh.
- Bếp củi: lửa to, đều, giữ được lâu, là cách truyền thống và cũng là dịp cả nhà thức canh nồi bánh.
- Bếp ga, bếp điện: tiện cho nhà phố. Đun sôi lửa to rồi hạ lửa vừa, giữ cho nước luôn sủi lăn tăn.
- Nồi áp suất: rút ngắn thời gian còn vài tiếng, hợp với vài chiếc bánh nhỏ. Làm theo hướng dẫn của nồi, không xếp quá vạch nước tối đa.
Lót lá dong, cuống lá hoặc vỉ tre dưới đáy để bánh không dính đáy, không cháy.
Chêm nước và thay nước
- Xếp bánh đứng hoặc nằm cho khít, đổ nước ngập bánh, chặn vật nặng lên trên để bánh không nổi.
- Luôn để sẵn một nồi nước sôi bên cạnh. Mực nước hạ xuống là chêm nước sôi ngay. Đổ nước lạnh vào nồi đang sôi là nguyên nhân hay gặp nhất khiến bánh sượng.
- Có nhà thay nước sau khoảng một giờ luộc đầu để bánh xanh và bớt nhựa lá. Khi thay cũng phải dùng nước sôi.
- Luộc được khoảng một nửa thời gian thì đảo bánh: bánh dưới lên trên, lật mặt, để bánh chín đều.
Vớt bánh và ép bánh
- Đủ giờ thì vớt bánh ra, thả ngay vào chậu nước lạnh sạch, rửa sạch nhựa và nhớt bên ngoài lá. Bước này giúp lá xanh, bánh bớt nhớt, để được lâu hơn.
- Ép bánh: xếp bánh lên mặt phẳng, đặt tấm phẳng và vật nặng lên trên vài tiếng (có nhà ép qua đêm). Ép giúp bánh chắc, ráo nước, khi cắt mịn không bị bở.
- Ép xong để bánh nơi thoáng, rồi mới gói giấy hoặc buộc lạt đỏ để bày, để biếu.
Bảo quản bánh chưng
| Cách để | Thời gian thường giữ được |
|---|---|
| Nơi thoáng mát, trời lạnh | khoảng 5–7 ngày |
| Trời nồm, ẩm hoặc nóng | ngắn hơn, nên ăn sớm |
| Ngăn mát tủ lạnh, bọc kín | lâu hơn, nhưng dễ lại gạo |
Bánh có mùi chua, nhớt nhiều hoặc mốc bên trong thì bỏ đi, đừng tiếc.
Bánh lại gạo, bánh sượng: xử lý thế nào
- Lại gạo là khi bánh để tủ lạnh lâu bị cứng, hạt nếp như sống lại. Cách chữa: hấp lại hoặc luộc lại khoảng nửa tiếng tới một tiếng, bánh mềm như mới.
- Bánh chiên: cắt miếng, rán vàng giòn hai mặt cũng là cách ăn bánh lại gạo rất ngon.
- Bánh sượng ngay sau khi luộc (nhân chín, gạo còn sạn): thường do thiếu nước hoặc chêm nước lạnh. Cho bánh vào luộc thêm vài tiếng với nước sôi, có thể đỡ phần nào.
Câu hỏi hay gặp
- Làm sao biết bánh chín? Ấn vào bánh thấy mềm, chắc tay; bóc thử một chiếc nhỏ thấy gạo trong, dẻo, hạt nếp nhuyễn quyện với đỗ.
- Có nên cho muối vào nước luộc? Một số nhà cho chút muối để bánh đậm và lâu hỏng hơn; không bắt buộc.
- Luộc ban đêm có cần thức cả đêm? Cần có người canh để chêm nước và giữ lửa, nhất là với bếp củi.
Gói bánh chưng trên điện thoại
Trong lúc chờ nồi bánh sôi, trẻ con có thể thi nhau gói bánh trong trò Gói Bánh Chưng: vuốt lá dong vào khuôn, đổ gạo đúng vạch, gấp lá, buộc lạt sao cho thật vuông. Trò miễn phí, chơi ngay trên trình duyệt, có thể thách bạn bè qua link.
Gói Bánh ChưngXếp lá, đổ gạo, gấp lá, buộc lạt: gói từng chiếc bánh chưng thật vuông vức.Chơi Gói Bánh Chưng ›