Lì xì ngày Tết: nguồn gốc mừng tuổi, ý nghĩa và cách lì xì khéo
Vì sao có tục mừng tuổi, lì xì nghĩa là gì, phong bao đỏ có ý nghĩa gì, nên lì xì lúc nào, cách trao và nhận lì xì cho lịch sự, dạy trẻ dùng tiền mừng tuổi.
Sáng mùng một Tết, trẻ con háo hức nhất là lúc được mừng tuổi. Một phong bao đỏ nhỏ, vài tờ tiền mới, kèm lời chúc "hay ăn chóng lớn". Tục lì xì đơn giản vậy nhưng có nhiều chuyện đáng biết: nguồn gốc, ý nghĩa, và cả những cách trao nhận sao cho người lớn lẫn trẻ nhỏ đều vui.
Nguồn gốc tục mừng tuổi
Người Việt gọi là mừng tuổi: Tết là lúc mọi người cùng thêm một tuổi, nên chúc nhau một tuổi mới tốt lành. Từ "lì xì" mượn từ cách đọc của người Hoa Quảng Đông, chỉ món tiền may mắn gói trong giấy đỏ. Ngày nay ở miền Nam người ta nói "lì xì" nhiều hơn, còn miền Bắc quen nói "mừng tuổi", nhưng cả hai đều dễ hiểu ở mọi nơi.
Có một truyền thuyết thường được kể: xưa kia, đêm giao thừa có con quỷ nhỏ hay đến xoa đầu làm trẻ con ốm. Cha mẹ gói mấy đồng tiền trong giấy đỏ đặt cạnh gối, ánh đỏ của tiền làm quỷ sợ mà bỏ đi. Đây là chuyện kể dân gian, có nhiều dị bản, nhưng nó giải thích vì sao phong bao thường có màu đỏ.
Ý nghĩa của phong bao lì xì
- Chúc may mắn: tiền mừng tuổi là "lộc" đầu năm, quý ở ý chứ không ở số tiền.
- Gắn kết: dịp để người lớn hỏi han con cháu, trẻ con chào hỏi họ hàng.
- Màu đỏ, màu vàng: đỏ tượng trưng cho may mắn, vui tươi; vàng gợi sự sung túc. Phong bao có hình con giáp của năm, hoa mai, hoa đào, chữ Phúc, Lộc, Thọ.
- Tiền mới: tờ tiền phẳng, mới, tượng trưng cho một năm mới tinh tươm.
Lì xì lúc nào, cho ai
Thời điểm phổ biến nhất là sáng mùng một, sau khi con cháu chúc Tết ông bà, cha mẹ. Nhiều nhà giữ thứ tự: con cháu mừng tuổi (biếu) ông bà, cha mẹ trước để chúc sức khoẻ, sống lâu; sau đó ông bà, cha mẹ mừng tuổi lại con cháu.
- Trẻ em trong họ hàng, con cái bạn bè, hàng xóm đến chơi.
- Ông bà, cha mẹ: con cháu đã đi làm thường biếu phong bao mừng thọ.
- Người giúp việc nhà, bảo vệ toà nhà: nhiều người có phong bao nhỏ cảm ơn đầu năm.
- Đồng nghiệp, nhân viên: một số nơi làm việc có lì xì ngày đầu đi làm, như một lời chúc khai xuân.
Lì xì kéo dài suốt những ngày Tết, có nơi đến hết tháng Giêng khi gặp nhau lần đầu trong năm.
Cách trao và nhận cho lịch sự
Người lì xì
- Bỏ tiền vào phong bao, đừng đưa tiền không. Không gấp nhàu, không bấm ghim vào tiền.
- Trao bằng hai tay, kèm một câu chúc hợp với người nhận: "chúc con học giỏi, ngoan ngoãn", "chúc cháu năm mới khoẻ mạnh".
- Với các cháu cùng nhà, nên để phong bao giống nhau để các cháu không so bì.
- Số tiền tuỳ khả năng của mỗi nhà. Một phong bao nhỏ kèm lời chúc chân thành vẫn trọn ý.
Người nhận
- Nhận bằng hai tay, cảm ơn và chúc lại: "con chúc bác năm mới mạnh khoẻ ạ".
- Không mở phong bao ngay trước mặt người tặng, không bình luận nhiều hay ít.
- Cha mẹ nên dặn con điều này từ trước Tết, vì trẻ nhỏ hay hồn nhiên mở luôn.
Dạy trẻ dùng tiền mừng tuổi
Tiền mừng tuổi là cơ hội tốt để trẻ học về tiền. Một vài cách nhiều gia đình áp dụng:
- Cùng con đếm và ghi lại số tiền nhận được, ai đã mừng tuổi.
- Chia làm phần: để dành, mua món mình thích, và một phần nhỏ để tặng hoặc giúp người khác.
- Với trẻ lớn, cho con tự giữ một phần và tự quyết cách tiêu, để con học từ lựa chọn của chính mình.
- Nói rõ với con nếu cha mẹ giữ hộ, và giữ đúng lời.
Câu hỏi hay gặp
Lì xì qua chuyển khoản có được không?
Được, nhất là khi ở xa. Nhiều người kèm tin nhắn chúc Tết hoặc phong bao điện tử. Với ông bà, gặp trực tiếp vẫn ấm áp hơn.
Người đang có tang có lì xì không?
Theo quan niệm truyền thống, nhà có tang thường hạn chế đi chúc Tết sớm. Mỗi gia đình mỗi nếp, không có quy định chung.
Hái lộc, nhận bao lì xì trên điện thoại
Trong làng game, trò Hái Lộc biến bao lì xì thành mưa lộc rơi từ cây đa đầu làng: chạm hái bao đỏ, bao vàng được nhiều điểm hơn, tránh pháo. Điểm chơi được quy ra lộc dùng chung cho mọi trò trong làng. Muốn xem bài về các trò vui ngày Tết khác, đọc thêm Trò chơi ngày Tết.
Hái LộcTrò thử nhỏ: chạm bao lì xì rơi từ cây đa, tránh pháo. Chơi để nhận lộc đầu tiên.Chơi Hái Lộc ›