Trò chơi rèn trí nhớ cho trẻ: chơi ngoài đời và trên điện thoại
Gợi ý trò chơi rèn trí nhớ cho trẻ: trò không cần đồ chơi tại nhà, trò nhớ nhịp trống và nhớ chỗ niêu trên điện thoại, kèm lời khuyên cho phụ huynh.
Trí nhớ của trẻ lớn lên nhờ dùng thường xuyên, và chơi là cách dùng dễ chịu nhất. Một trò nhớ đồ vật trên khay, một câu đồng dao có nhịp, một chuỗi tiếng vỗ tay phải nhại lại đều là bài tập trí nhớ mà trẻ không thấy mình đang "học".
Bài này gợi ý các trò rèn trí nhớ chơi tại nhà không cần đồ đắt tiền, hai trò trên điện thoại dựa trên trò dân gian (nhớ nhịp trống, nhớ chỗ treo niêu), và vài lời khuyên cho phụ huynh để trò chơi không thành áp lực.
Trẻ nhớ bằng những cách nào
- Nhớ bằng mắt: nhớ hình, vị trí đồ vật, màu sắc.
- Nhớ bằng tai: nhớ âm thanh, nhịp, lời đồng dao, câu hát.
- Nhớ bằng cơ thể: nhớ chuỗi động tác, đường đi.
Mỗi trẻ mạnh một kiểu khác nhau. Đổi trò qua lại giúp trẻ luyện cả ba, và giúp bố mẹ thấy con mạnh ở đâu.
Trò rèn trí nhớ tại nhà, không cần đồ chơi
1. Cái gì biến mất?
Bày 5–8 đồ vật quen (thìa, bút, chìa khoá, quả cam…) lên khay. Cho trẻ nhìn khoảng 30 giây, rồi che khay lại và lấy bớt một món. Mở ra, trẻ đoán món nào biến mất. Tăng số đồ, giảm thời gian nhìn khi trẻ đã quen.
2. Nhại nhịp vỗ tay
Bố mẹ vỗ một chuỗi ngắn, ví dụ "vỗ, vỗ, nghỉ, vỗ". Trẻ vỗ lại y hệt. Mỗi lượt đúng thì thêm một nhịp. Có thể dùng thêm dậm chân, búng tay để chuỗi khó hơn. Đây cũng là cách làm quen với nhịp trước khi chơi trò trống hội.
3. Đi chợ nối dài
Người thứ nhất nói "Mẹ đi chợ mua một quả bí". Người thứ hai nhắc lại và thêm một món: "Mẹ đi chợ mua một quả bí, hai bó rau". Cứ thế nối dài, ai quên món nào là thua lượt. Trò này chơi được trên xe, lúc chờ cơm.
4. Đường về nhà
Trên đường đi học về, hỏi trẻ: "Qua cái cây to rồi rẽ trái hay phải?". Hôm sau cho trẻ dẫn đường. Trẻ nhớ đường đi và các mốc xung quanh.
5. Thuộc đồng dao
Lời đồng dao có vần, có nhịp nên trẻ thuộc rất nhanh. Mỗi tuần học một bài ngắn, vừa đọc vừa vỗ tay. Gợi ý lời và trò đi kèm có ở bài Bài đồng dao cho trẻ.
Trống Hội: nhớ nhịp trống
Ngoài đời, trống cái ở sân đình đánh vào mặt kêu "tùng", gõ vào tang trống kêu "cắc". Người đánh trống phải thuộc từng câu trống, đúng thứ tự, đúng nhịp. Trò Trống Hội biến điều đó thành bài nhớ bằng tai và mắt:
- Nghe và nhìn ông trùm đánh mẫu một câu trống.
- Đánh lại đúng thứ tự tùng, cắc và đúng nhịp.
- Câu sau dài và nhanh hơn. Có ba dùi; hai lần trật đầu được nghe lại miễn phí, qua mỗi chặng được trả lại một dùi.
Với trẻ nhỏ, bố mẹ có thể đọc to "tùng, tùng, cắc" theo mẫu để trẻ nhớ bằng lời trước, rồi mới chạm. Khi trẻ khá hơn, để trẻ tự nghe.
Trống HộiNghe ông trùm xướng một câu trống rồi đánh lại cho đúng nhịp.Chơi Trống Hội ›
Bịt Mắt Đập Niêu: nhớ chỗ niêu
Ở hội làng, người chơi bị bịt mắt, cầm gậy đi đập niêu đất theo tiếng hò reo. Trò Bịt Mắt Đập Niêu thêm phần nhớ vị trí: trước khi bị bịt mắt, bạn nhìn kỹ và phải nhớ chỗ treo niêu bịt giấy đỏ. Khi bị bịt mắt, kéo để đi, chạm nhanh để vung gậy. Dân làng chỉ đường, nhưng có người trêu chỉ sai, nên phải tin trí nhớ của mình. Đập trúng niêu nước hay hết gậy là mất một mạng.
Trò này luyện nhớ bằng mắt và nhớ không gian. Sau vài ván, hỏi trẻ: "Con nhớ chỗ niêu bằng cách nào?". Có trẻ đếm bước, có trẻ nhớ theo vật mốc; nói ra giúp trẻ tự hiểu cách nhớ của mình.
Ngoài đời, trò này chơi rất vui ở sân nhà hay buổi sinh hoạt tập thể: dùng chậu nhựa hoặc túi giấy thay niêu đất, gậy xốp thay gậy tre cho an toàn.
Bịt Mắt Đập NiêuNhớ chỗ treo niêu, bịt mắt mà dò theo tiếng hò reo để đập trúng.Chơi Bịt Mắt Đập Niêu ›
Lời khuyên cho phụ huynh
- Khen cách làm, không chỉ khen kết quả. "Con nhớ được vì con đếm nhịp, hay quá" giúp trẻ dùng lại cách đó.
- Đừng so sánh với anh chị em. Trò trí nhớ dễ làm trẻ thấy mình "kém" nếu bị so.
- Trò trên máy chỉ là một phần. Ưu tiên trò ngoài đời; trò trên máy dùng khi cần yên tĩnh hoặc khi đi xa. Trẻ nhỏ nên có người lớn ngồi cùng và giới hạn giờ màn hình.
- Ngủ đủ quan trọng hơn mọi trò. Trẻ ngủ đủ giấc nhớ bài tốt hơn rõ rệt; đừng chơi trước giờ đi ngủ.
- Thấy trẻ quên quá nhiều, kéo dài, khó tập trung ở mọi việc thì nên hỏi ý kiến thầy cô hoặc bác sĩ, đừng tự kết luận qua trò chơi.
Muốn thêm trò cho trẻ lớn hơn, đọc bài Trò chơi dân gian cho học sinh tiểu học.